सोन्याचे दर गडगडल्याने 'Gold Loan' घेतलेल्यांना मोठा फटका! तुमचं सोनं लिलावात निघण्यापूर्वी 'हे' नियम वाचा
सोन्याच्या किमतीत घट झाल्यामुळे, कर्जदारांना त्यांच्या तारण ठेवलेल्या सोन्यावर मिळू शकणाऱ्या कर्जाची रक्कम कमी होऊ शकते आणि कर्जाच्या कालावधीत किमती आणखी घसरल्यास मार्जिन कॉल (बँक अधिक सोने तारण ठेवायला सांगते) येऊ शकतो.
सोन्याचे कर्ज, ज्यामध्ये कर्जदार निधी उभारण्यासाठी दागिने किंवा नाणी तारण ठेवू शकतात, ते तारण ठेवलेल्या मालमत्तेच्या बाजार मूल्यावर अवलंबून असते. जेव्हा किमती कमी होतात, तेव्हा कर्ज-ते-मूल्य गुणोत्तर (Loan-to-value ratio) कठोर होते, ज्यामुळे पात्रता आणि कर्जाच्या चालू अटी या दोन्हींवर परिणाम होतो. किमतींमधील अस्थिरतेच्या काळात हा परिणाम अधिक ठळकपणे दिसून येतो.
सुवर्ण कर्ज बाजार
भारतात सोने हे दीर्घकाळापासून आर्थिक अडचणीच्या काळात सोन्याचा अनेकदा उपयोग केला जातो. सोन्याचे आर्थिक तसेच वारसाहक्काने प्राप्त झालेले मूल्य लक्षात घेता, कर्ज घेणारे लोक सहसा सोने विकण्यापेक्षा ते गहाण ठेवण्यास अधिक पसंती देतात. या पसंतीमुळेच ‘सुवर्ण कर्ज बाजारा’च्या (Gold Loan Market) वाढीला चालना मिळाली आहे. जानेवारी २०२६ मध्ये या बाजाराचे एकूण मूल्य सुमारे चार लाख कोटी रुपये इतके होते.
सोन्यच्या किमतीतील अनिश्चितता
सोन्याच्या किमतीतील अलीकडील चढ-उतारांमुळे कर्जदारांसाठी धोका वाढला आहे. २६ मार्च २०२६ पर्यंत, पश्चिम आशियाई युद्धाच्या सुरुवातीपासून भारतीय रुपयांच्या तुलनेत सोन्याच्या किमती सुमारे १३% नी घसरल्या आहेत. ही घसरण मजबूत झालेला अमेरिकन डॉलर, १० वर्षीय ट्रेझरी यील्डमधील वाढ आणि सुरुवातीच्या वाढीनंतर झालेली नफावसुली दर्शवते. व्याजदराच्या अपेक्षांसह जागतिक घटकांमुळे नजीकच्या काळात किमतींमधील कल अनिश्चित राहू शकतो.
सुवर्ण कर्ज
सुवर्ण कर्ज हे प्रत्यक्ष सोन्याच्या तारणावर दिले जाणारे एक सुरक्षित कर्ज आहे. केवळ २२ कॅरेट किंवा त्याहून अधिक वजनाचे दागिने आणि सोन्याची नाणीच तारणासाठी पात्र ठरतात. सोन्याच्या विटा, सोन्याचे बिस्किटे, सोन्याचा मुलामा दिलेल्या वस्तू आणि जडवलेले दागिने स्वीकारले जात नाहीत.
सुवर्ण कर्ज आणि आरबीआयचे नियम
भारतीय रिझर्व्ह बँक ‘लोन-टू-व्हॅल्यू’च्या (कर्ज-ते-मूल्य) विविध स्तरांनुसार कर्ज मर्यादा देखील निश्चित करते. २.५ लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जांसाठी ८५%, २.५ लाख ते ५ लाख रुपयांच्या दरम्यानच्या कर्जांसाठी ८०% आणि ५ लाख रुपयांवरील कर्जांसाठी ७५%. या मर्यादा कर्जाच्या संपूर्ण कालावधीत लागू राहतात आणि यामध्ये थकीत रकमेवरील व्याजाचाही समावेश असतो.सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये सुवर्ण कर्जावरील व्याजदर ८.५०% ते ९.००% च्या दरम्यान असतात, तर खाजगी बँका आणि बिगर-बँकिंग वित्तीय कंपन्यांमध्ये हे दर अधिक असतात.अंतिम व्याजदर हा सोन्याची शुद्धता, क्रेडिट स्कोअर आणि कर्जाची परतफेड करण्याची पद्धत (रचना) यांसारख्या घटकांवर अवलंबून असतो.
जेव्हा किमती घसरतात
सोन्याच्या किमती घसरल्याने तारण ठेवलेल्या मालमत्तेचे मूल्य कमी होते आणि कर्ज-ते-मूल्य गुणोत्तर (Loan-to-value ratio) कमकुवत होते. यामुळे कर्जदाराला मिळू शकणाऱ्या कर्जाची रक्कम कमी होते. कर्ज वितरित झाल्यानंतर किमती घसरल्यास आणि कर्जाची रक्कम परवानगी असलेल्या कर्ज-ते-मूल्य गुणोत्तरापेक्षा जास्त झाल्यास, कर्जदाते मार्जिन कॉल जारी करू शकतात. यामुळे कर्जदारांना एकतर कर्जाचा काही भाग परत करावा लागतो किंवा अतिरिक्त सोने तारण ठेवावे लागते.
या अटींची पूर्तता न केल्यास, विशेषतः ९० दिवसांपेक्षा जास्त काळ पैसे न भरल्यास, तारण ठेवलेल्या सोन्याचा लिलाव होऊ शकतो. लिलावातून मिळालेली रक्कम थकबाकीच्या रकमेपेक्षा कमी पडल्यास, कर्जदाते उर्वरित रक्कम वसूल करण्याचा प्रयत्न करू शकतात. जर मिळालेली रक्कम कर्जाच्या रकमेपेक्षा जास्त असेल, तर कर्जदात्यांना अतिरिक्त रक्कम कर्जदाराला परत करावी लागते.
जेव्हा किमती वाढतात
सोन्याच्या किमती वाढल्याने कर्ज-ते-मूल्य गुणोत्तर (Loan-to-value ratio) सुधारते आणि कर्जदात्याचे सुरक्षा कवच मजबूत होते. यामुळे मार्जिन कॉलची शक्यता कमी होते. अशा परिस्थितीत कर्जदारांना अधिक फायदा देखील मिळू शकतो. कर्जाच्या रकमेच्या तुलनेत तारण ठेवलेल्या सोन्याचे जास्त मूल्य, व्याजदर कमी करू शकते, विशेषतः ज्या कर्जदारांचा परतफेडीचा रेकॉर्ड चांगला आहे त्यांच्यासाठी.सोन्याच्या कर्जासाठी सामान्यपणे तीन महिने ते ३६ महिन्यांपर्यंत परतफेडीचा कालावधी असतो, तर काही कर्जदाते हा कालावधी ६० महिन्यांपर्यंत वाढवतात. लवकर परतफेड केल्याने किमतीतील चढ-उतारांचा धोका कमी होतो आणि बाजार मूल्याशी निगडित कर्जाच्या अटींमधील बदल टाळण्यास मदत होते. सोन्याचे कर्ज घेण्यापूर्वी किंवा त्याचे व्यवस्थापन करण्यापूर्वी कर्जदारांनी सोन्याच्या किमती आणि कर्जाच्या अटींचा मागोवा घेणे आवश्यक आहे. कर्ज घेण्याची वेळ आणि परतफेडीचा कालावधी या दोन्ही गोष्टींचा परिणामावर प्रभाव पडतो, कारण किमतीतील चढ-उतारांमुळे कर्जाच्या कालावधीत कर्जाची पात्रता आणि जबाबदाऱ्या बदलू शकतात.
➤ वाढवा आपला व्यवसाय / वेब पोर्टल्स करिता इथे क्लिक करा.Call :- 9890 546 909.
