१ तोळा सोन्याचे खरे वजन किती? कॅरेट आणि तोळ्याचे 'हे' गणित माहित नसेल, तर सराफांकडून फसवणूक ठरलेली!

१ तोळा सोन्याचे खरे वजन किती? कॅरेट आणि तोळ्याचे 'हे' गणित माहित नसेल, तर सराफांकडून फसवणूक ठरलेली!

भारतात सोने खरेदी करणे हे केवळ एक गुंतवणूक नाही तर समृद्धी, परंपरा आणि सौभाग्याचे प्रतीक मानले जाते. लग्नसराईचा काळ असो किंवा अक्षय्य तृतीया, धनत्रयोदशी सारखे सण असो... भारतीय सराफा बाजारात ग्राहकांची प्रचंड गर्दी पाहायला मिळते. परंतु, तुम्ही ज्या 'तोळ्याच्या' भावाने सोने खरेदी करता, तो तोळा खरोखरच 10 ग्रॅमचा असतो का? बहुतांश भारतीय ग्राहक अनवेधाने 10 ग्रॅम म्हणजेच 1 तोळा मानतात. जर तुम्हीही या संभ्रमात असाल, तर आजच आपली ही चूक सुधारून घ्या. कारण यामुळे तुमच्या कष्टाच्या पैशांचे मोठे नुकसान होऊ शकते.

1 तोळ्याचे सत्य

ऐतिहासिक आणि तांत्रिक दृष्टिकोनातून विचार केल्यास, 1 तोळा म्हणजे 11.6638 ग्रॅम सोने होते. ब्रिटिश काळात याच मानकाचा (Standard) वापर केला जात असे. मात्र, आधुनिक काळात हिशोब आणि गणित सोपे करण्यासाठी सराफा बाजारातील व्यापाऱ्यांनी 1 तोळा म्हणजे 10 ग्रॅम असे गृहीत धरण्यास सुरुवात केली.

याचा थेट फटका ग्राहकांना कसा बसतो?

जेव्हा तुम्ही तुमचे जुने दागिने विकायला जाता, तेव्हा अनेकदा जुन्या हिशोबानुसार 11.66 ग्रॅमचा तोळा धरून त्यांचे वजन केले जाते. मात्र, नवीन दागिने खरेदी करताना तुम्हाला 10 ग्रॅमच्या तोळ्याचा दर सांगितला जातो. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जर तुम्ही 10 ग्रॅमचा तोळा समजून सोने खरेदी करत असाल, तर तुम्ही प्रत्येक तोळ्यामागे सुमारे 1.66 ग्रॅम सोने कमी घरी आणत आहात. लाखो रुपयांच्या व्यवहारात हा 1.66 ग्रॅमचा फरक तुमचे मोठे नुकसान करू शकतो. म्हणूनच, सोने नेहमी 'ग्रॅम'मध्येच मोजा आणि त्यानुसारच पैसे द्या.

कॅरेट (Carat), सोन्याची शुद्धता कशी ओळखायची?

सोने खरेदी करताना केवळ त्याचे वजन महत्त्वाचे नाही तर त्यासोबतच दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सोन्याची शुद्धता आहे. सोन्याची शुद्धता ही 'कॅरेट'मध्ये मोजली जाते.

24 कॅरेट (99.9% शुद्ध) - हे सोने गुंतवणुकीसाठी सर्वोत्तम मानले जाते (उदा. नाणी किंवा वेढ्या). परंतु, त्यापासून दागिने बनवता येत नाहीत.

22 कॅरेट (91.6% शुद्ध) - दागिने बनवण्यासाठी हे सर्वात आदर्श सोने आहे. याला बाजारात '916 गोल्ड' देखील म्हणतात. दागिन्यांना मजबुती देण्यासाठी यात तांबे किंवा जस्त मिसळले जाते.

18 कॅरेट (75% शुद्ध) - हिरे (Diamonds) किंवा जड खडे जडवलेल्या दागिन्यांसाठी प्रामुख्याने 18 कॅरेट सोन्याचा वापर केला जातो.

HUID आणि हॉलमार्किंग

आता सोन्यावर केवळ सामान्य 'हॉलमार्क' पाहणे पुरेसे नाही. सरकारने आता HUID (Hallmark Unique Identification) अनिवार्य केले आहे. हा 6 अंकी अक्षरी आणि अंकी (Alphanumeric) कोड असतो. ग्राहक 'BIS Care App' डाऊनलोड करून त्यावर हा कोड टाकून सोन्याची शुद्धता, त्याचे अचूक वजन आणि ते बनवणाऱ्या सराफाचे नाव तपासू शकतात. HUID शिवाय सोने खरेदी करणे अत्यंत जोखीमयुक्त ठरू शकते.

मेकिंग चार्जेस आणि कराचे गणित

सोन्याची अंतिम किंमत केवळ त्याच्या वजनावर ठरत नाही, तर त्याचे बिल खालील सूत्राने तयार होते:

अंतिम बिल = (सोन्याचे वजन × आजचा दर) + मेकिंग चार्जेस + 3 % GST

दागिने बनवण्याचे मजुरी शुल्क (Making Charges) 5% पासून 25% पर्यंत असू शकते. हुशार ग्राहक नेहमी मेकिंग चार्जेसवर घासाघीस (Bargaining) करतात, कारण हाच तो भाग आहे जिथे तुम्ही तुमचे पैसे वाचवू शकता.

थोडक्यात काय तर, पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्ही सोन्याच्या शोरूममध्ये किंवा सराफाकडे, सोनाराकडे जाल, तेव्हा 'तोळा' या शब्दाऐवजी 'ग्रॅम', 'कॅरेट' आणि 'HUID' वर लक्ष केंद्रित करा. जागरूक ग्राहक बनणे हाच तुमच्या कष्टाच्या पैशांचा खरा सुरक्षा कवच आहे.

(Disclaimer : हा मजकूर इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या माहितीच्या आधारे लिहिण्यात आलेला आहे. अधिक माहितीसाठी संबंधित क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा सल्ला नक्की घ्या.)

➤ वाढवा आपला व्यवसाय / वेब पोर्टल्स करिता इथे क्लिक करा.Call :- 9890 546 909.