एआय ट्रेंडचा 'थ्रिल', अन् पाण्याचा 'कील'; ८० च्या दशकातील लूकसाठी हजारो लिटर पाणी वाया!

एआय ट्रेंडचा 'थ्रिल', अन् पाण्याचा 'कील'; ८० च्या दशकातील लूकसाठी हजारो लिटर पाणी वाया!

सध्या सोशल मीडियावर '८० च्या दशकातील रेट्रो लूक' देणाऱ्या एआय फोटोंचा ट्रेंड तुफान व्हायरल होत आहे. प्रत्येक जण आपले फोटो अपलोड करून त्याचे जुन्या जमान्यातील रूपात सहज रूपांतर करून घेत आहे. पण या काही सेकंदांच्या मनोरंजनामागे पर्यावरणाची किती मोठी किंमत मोजली जात आहे, याची बहुतेकांना कल्पना नाही. या एआय ट्रेंडच्या नादात डेटा सेंटर्समध्ये पाण्याचा आणि ऊर्जेचा प्रचंड मोठा अपव्यय होत असून, हे अदृश्य प्रदूषण आता तंत्रज्ञान जगतात चिंतेचा विषय बनले आहे.

एआयला एखादी कमांड दिल्यावर ती हवेत प्रक्रिया करत नाही, तर त्यासाठी जगभरात पसरलेले महाकाय सर्व्हर्स काम करतात. एका साध्या हिशेबानुसार, चॅटजीपीटीसारख्या एआयला १० ते ५० साधे मजकुराचे (टेक्स्ट) प्रश्न विचारले, तर डेटा सेंटर थंड ठेवण्यासाठी साधारण अर्धा लिटर (५०० मिली) पाणी खर्च होते. मात्र, जेव्हा तुम्ही रेट्रो लूकसारखे 'इमेज जनरेशन' म्हणजे फोटो तयार करायला सांगता, तेव्हा या प्रक्रियेला खूप जास्त 'कॉम्प्युटिंग पॉवर' लागते. त्यामुळे केवळ २ ते ३ हाय-क्वालिटी एआय फोटो तयार करण्यासाठीच एका पाण्याच्या लहान बादलीइतके शुद्ध पाणी डेटा सेंटरच्या कुलिंगसाठी वाफेच्या रूपात उडून जाते.

अक्षरशः भट्टीसारखे तापतात एआय डेटा सेंटर्स

हे पाणी नेमके कुठे जाते आणि उष्णतेचा काय संबंध, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. जेव्हा एआय सॉफ्टवेअर लाखो युजर्सच्या कमांड्सवर एकाच वेळी काम करते, तेव्हा डेटा सेंटर्समधील हजारो अत्याधुनिक प्रोसेसर्स (जीपीयु'ज) प्रचंड वेगाने चालतात. यामुळे ते अक्षरशः भट्टीसारखे तापतात. या सर्व्हर्सना वितळण्यापासून वाचवण्यासाठी शक्तिशाली 'कुलिंग सिस्टीम' वापरावी लागते. या तापलेल्या सर्व्हर्सची उष्णता शोषून घेण्यासाठी हजारो गॅलन शुद्ध पाण्याचा वापर होतो. उष्णतेमुळे या पाण्याची वाफ होऊन ते उडून जाते, म्हणजेच ते पाणी पुन्हा पिण्यायोग्य राहत नाही आणि स्थानिक जलस्रोतांवर ताण पडतो.

लाइक्सचा हव्यास पर्यावरणाच्या मुळावर

पाण्याच्या नासाडीसोबतच एआयचा पर्यावरणावरील दुसरा मोठा आघात म्हणजे कार्बन उत्सर्जन. एआय मॉडेल्स चालवण्यासाठी लागणारी प्रचंड वीज बहुतांश वेळा कोळसा किंवा जीवाश्म इंधनांवर अवलंबून असते. तंत्रज्ञान तज्ज्ञांच्या अभ्यासानुसार, एक उच्च दर्जाचा एआय फोटो जनरेट करण्यासाठी लागणारी ऊर्जा ही तुमचा स्मार्टफोन शून्य ते १०० टक्के पूर्ण चार्ज करण्यासाठी लागणाऱ्या ऊर्जेइतकी असू शकते. म्हणजेच, केवळ सोशल मीडियावरील लाइक्स मिळवण्यासाठी आणि एका ट्रेंडचा भाग होण्यासाठी आपण नकळतपणे लाखो टन कार्बन डायऑक्साइड वातावरणात सोडत आहोत, ज्यामुळे जागतिक तापमानवाढीचा धोका अधिकच गडद होत आहे.

ठळक मुद्दे

पाण्याचा मोठा खर्च: केवळ १० ते ५० साध्या एआय कमांड्ससाठी (मजकूर) डेटा सेंटर थंड करण्यासाठी तब्बल ५०० मिली (अर्धा लिटर) पाणी लागते.

फोटो बनवणे अधिक महागडे: मजकुरापेक्षा एआयद्वारे फोटो (उदा. रेट्रो लूक) तयार करण्यासाठी अधिक ऊर्जा लागते. काही मोजके फोटो बनवण्यातच एका लहान बादलीइतके पाणी खर्च होते.

प्रचंड उष्णता: लाखो कमांड्सवर एकाच वेळी प्रक्रिया करताना सर्व्हर्स भट्टीसारखे तापतात, ही उष्णता शोषून घेण्यासाठी कुलिंग टॉवर्समध्ये हजारो गॅलन शुद्ध पाणी वापरले जाते.

वाढते वायू उत्सर्जन: एक एआय फोटो तयार करण्यासाठी लागणारी वीज एका स्मार्टफोनच्या फुल चार्जिंगइतकी असू शकते, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जन होते.

पर्यावरणाला थेट धोका: केवळ क्षणिक मनोरंजनासाठी होणारा पाण्याचा बाष्पीभवनाद्वारे नाश आणि विजेचा अमर्याद वापर भविष्यात गंभीर जलसंकट आणि ग्लोबल वॉर्मिंगला आमंत्रण देणारा आहे.

कमांड न स्वीकारता स्वतःच घेणार निर्णय; मानवी अस्तित्वाला धोक्याचा इशारा

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) म्हणजेच कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञान जसजसे प्रगत होत आहे, तसतशी एका मोठ्या धोक्याची घंटा वाजू लागली आहे. 'अँथ्रोपिक' या आघाडीच्या एआय कंपनीतील काही प्रमुख संशोधकांनी एक अतिशय गंभीर इशारा दिला आहे. त्यांच्या मते, भविष्यात एआय माणसांसाठी विनाशकारी ठरू शकते आणि मानवी अस्तित्वालाच धोका निर्माण करू शकते. हे तंत्रज्ञान केवळ एक साधन न राहता स्वतःची बुद्धिमत्ता वापरून निर्णय घेण्याची क्षमता विकसित करत आहे, ज्यामुळे ते भविष्यात माणसाच्या जीवावर उठण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.

सध्या एआय कंपन्यांमध्ये स्वतःहून अधिक प्रगत आणि विकसित होणारे (सेल्फ-इम्प्रूव्हींग) मॉडेल्स तयार करण्याची जीवघेणी स्पर्धा सुरू आहे. या स्पर्धेतून असे तंत्रज्ञान जन्माला येऊ शकते, जे पूर्णपणे मानवी नियंत्रणाबाहेर जाईल आणि माणसाने दिलेली कोणतीही 'कमांड' किंवा आदेश स्वीकारण्यास नकार देईल. याच 'आउट-ऑफ-कंट्रोल' होण्याच्या वाढत्या भीतीपोटी अँथ्रोपिकमधील काही संशोधकांनी राजीनामे देण्यास सुरुवात केली आहे. त्यांच्या मते, तंत्रज्ञानाने एकदा नियंत्रणाची पातळी ओलांडली, तर ते थांबवणे मानवाच्या आवाक्याबाहेरचे असेल.

इलॉन मस्क यांचा 'सायऑप'चा दावा

एकीकडे एआय संशोधक इतकी मोठी भीती व्यक्त करत असताना, दुसरीकडे अब्जाधीश इलॉन मस्क आणि काही तज्ज्ञांनी या दाव्यांवर थेट शंका उपस्थित केली आहे. मस्क यांनी या इशाऱ्यांना 'सायऑप' (मानसिक खेळ) आणि एक पूर्वनियोजित 'सेटअप' म्हटले आहे. त्यांच्या मते, एआय कंपन्या स्वतःच्याच उत्पादनांबद्दल जाणीवपूर्वक अशी भीती पसरवून एक वेगळ्या प्रकारची प्रसिद्धी मिळवण्याचा किंवा बाजारात भीतीचे वातावरण निर्माण करून स्वतःचा व्यवसाय वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

धोक्याची जाणीव असूनही न थांबणारी स्पर्धा

या सर्व घडामोडींमधील सर्वात मोठा विरोधाभास म्हणजे, एआयच्या या संभाव्य विनाशकारी धोक्यांबद्दल पूर्ण कल्पना असूनही टेक कंपन्या आपले संशोधन थांबवण्यास तयार नाहीत. जागतिक पातळीवरील स्पर्धेत मागे पडण्याच्या भीतीने या अत्यंत जोखमीच्या शर्यतीत एआय लॅब्स वेगाने पुढे जात आहेत. "एआय मानवाचा विनाश करू शकते यावर आमचा प्रामाणिक विश्वास आहे", असे उघडपणे सांगणारे संशोधकही हे काम थांबवू शकत नाहीत, हे सध्याच्या तंत्रज्ञान क्षेत्रातील एक अत्यंत धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे.

➤ वाढवा आपला व्यवसाय / वेब पोर्टल्स करिता इथे क्लिक करा.Call :- 9890 546 909.