किडनी म्हणजेच मूत्रपिंड आपल्या शरीरातील रक्तातील टाकाऊ पदार्थ गाळून लघवीच्या माध्यमातून बाहेर टाकण्याचं महत्त्वाचं काम करते. ब्लड प्रेशर नियंत्रित ठेवण्यापासून ते लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीला मदत करण्यापर्यंत अनेक महत्त्वाची कार्ये किडनी पार पाडते.
मात्र, किडनीमध्ये कॅन्सरच्या पेशींची अनियंत्रित वाढ होऊ लागली, तर या अवयवाच्या कार्यावर परिणाम होऊ शकतो. लघवीतून रक्त येणं, सतत थकवा जाणवणं, विनाकारण वजन कमी होणं यांसारखी लक्षणं किडनी कॅन्सरशी संबंधित असू शकतात.
अमेरिकेतील सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन (CDC) आणि जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) माहितीनुसार, किडनीच्या आजारांची काही लक्षणं सुरुवातीच्या टप्प्यात स्पष्टपणे दिसतीलच असं नाही. त्यामुळे शरीरात जाणवणाऱ्या बदलांकडे दुर्लक्ष न करता वेळीच डॉक्टरांचा सल्ला घेणं महत्त्वाचं आहे. किडनी कॅन्सरची लक्षणं कोणती, कोणाला याचा धोका अधिक असतो आणि त्यापासून बचावासाठी काय करता येऊ शकतं, याबाबत सविस्तर जाणून घेऊया…
किडनी किंवा मूत्रपिंडाच्या पेशींची अनियंत्रित वाढ होऊन तयार होणाऱ्या कॅन्सरला किडनी कॅन्सर म्हणतात. याच्या सर्वाधिक आढळणाऱ्या प्रकाराला 'रेनल सेल कार्सिनोमा' असं म्हणतात. आपल्या शरीरात दोन किडनी असतात. त्या पोटाच्या मागील बाजूस, मणक्याच्या दोन्ही बाजूंना असतात.
किडनी शरीरातील टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकण्यासोबतच ब्लड प्रेशर नियंत्रित ठेवण्यास आणि लाल रक्तपेशी तयार होण्याच्या प्रक्रियेला मदत करते. किडनीच्या कार्यात बिघाड झाल्यास आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. मात्र, किडनी कॅन्सर आणि किडनी निकामी होणं या दोन वेगवेगळ्या स्थिती आहेत. किडनी कॅन्सरची लक्षणं दिसली म्हणजे किडनी निकामी झाली आहे, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.
किडनी कॅन्सरची ८ लक्षणं; शरीरात दिसणारे हे बदल ओळखा
किडनी कॅन्सरच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात अनेकदा कोणतीही स्पष्ट लक्षणं दिसत नाहीत. काही रुग्णांमध्ये पुढील लक्षणं आढळू शकतात.
१. लघवीतून रक्त येणं
लघवीचा रंग गुलाबी, लालसर किंवा गडद दिसत असेल, तर त्यामागे लघवीच्या मार्गातील संसर्ग, किडनीतील खडे किंवा इतर कारणं असू शकतात. काही वेळा हे किडनी कॅन्सरचंही लक्षण असू शकतं. लघवीत रक्त दिसल्यास, अगदी एकदाच दिसलं तरी डॉक्टरांकडून तपासणी करून घ्या.
२. सतत थकवा जाणवणं
पुरेशी झोप घेऊनही थकवा जाणवत असेल किंवा नेहमीपेक्षा जास्त अशक्तपणा जाणवत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. किडनी कॅन्सरसह अनेक आजारांमध्ये असं होऊ शकतं. रक्तातील हिमोग्लोबिन कमी होणं हेही थकव्याचं एक कारण असू शकतं.
३. पोटाच्या किंवा कंबरेच्या एका बाजूला वेदना
किडनीच्या आसपास, पाठीच्या खालच्या भागात किंवा पोटाच्या एका बाजूला सतत वेदना जाणवत असतील, तर त्यामागचं कारण शोधणं आवश्यक आहे. प्रत्येक वेदना कॅन्सरमुळेच होते असं नाही; मात्र वेदना टिकून राहत असल्यास वैद्यकीय तपासणी करून घ्या.
४. कंबरेच्या किंवा पोटाच्या भागात सूज अथवा गाठ
किडनीच्या आसपासच्या भागात सूज किंवा गाठ जाणवणं हेही किडनी कॅन्सरचं संभाव्य लक्षण असू शकतं. अशी गाठ स्वतःहून तपासण्याचा किंवा तिच्याकडे दुर्लक्ष करण्याचा प्रयत्न करू नका. डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
५. वारंवार ताप येणं
इतर कोणतंही स्पष्ट कारण नसताना ताप येत असेल आणि तो कमी होऊन पुन्हा पुन्हा येत असेल, तर त्याकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे. संसर्गासह विविध कारणांमुळे ताप येऊ शकतो. त्यामुळे तापाचं नेमकं कारण समजून घेण्यासाठी डॉक्टरांची मदत घ्या.
६. भूक मंदावणं
पूर्वीप्रमाणे भूक लागत नसेल, जेवणाची इच्छा कमी झाली असेल किंवा थोडं खाल्ल्यानंतरही पोट भरल्यासारखं वाटत असेल, तर या बदलांकडे लक्ष द्या. भूक कमी होण्यामागे अनेक कारणं असू शकतात; ती दीर्घकाळ टिकल्यास तपासणी आवश्यक आहे.
७. विनाकारण वजन कमी होणं
आहारात किंवा व्यायामात कोणताही विशेष बदल न करता वजन कमी होत असेल, तर हे लक्षण दुर्लक्षित करू नका. किडनी कॅन्सरसह काही गंभीर आजारांमध्ये अनपेक्षित वजन घटू शकतं. त्यामुळे वजन कमी होण्यामागचं कारण शोधणं महत्त्वाचं आहे.
किडनी स्टोनचा त्रास पुन्हा पुन्हा होतोय? ऑपरेशन नव्हे, 'या' गोष्टींकडे द्या लक्ष; जाणून घ्या कारणं उपाय
८. प्रकृती सतत बिघडल्यासारखी वाटणं
सतत अस्वस्थ वाटणं, अशक्तपणा जाणवणं किंवा नेहमीपेक्षा तब्येत खालावल्यासारखी वाटणं यांसारखी लक्षणंही काही रुग्णांमध्ये दिसू शकतात. मात्र, केवळ या लक्षणांवरून किडनी कॅन्सरचं निदान करता येत नाही. ही लक्षणं म्हणजे किडनी कॅन्सर झाल्याचा निश्चित पुरावा नाही. किडनीतील खडे, संसर्ग आणि इतर आरोग्यविषयक समस्यांमुळेही अशी लक्षणं दिसू शकतात. योग्य निदानासाठी डॉक्टर आवश्यक त्या तपासण्या सुचवू शकतात.
कोणाला किडनी कॅन्सरचा धोका अधिक असतो?
काही घटकांमुळे किडनी कॅन्सर होण्याचा धोका वाढू शकतो. यामध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश होतो.
धूम्रपान: धूम्रपान करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये किडनी कॅन्सरचा धोका वाढू शकतो.
लठ्ठपणा: अतिरिक्त वजन आणि लठ्ठपणा हे महत्त्वाचे रिस्क फॅक्टर आहेत.
उच्च रक्तदाब: उच्च रक्तदाबाचा किडनी कॅन्सरच्या वाढलेल्या धोक्याशी संबंध आढळतो.
दीर्घकाळ किडनीचे आजार: काही दीर्घकालीन किडनीविकारांमध्ये डायलिसिसची गरज भासणाऱ्या रुग्णांमध्ये, विशिष्ट प्रकारच्या किडनी कॅन्सरचा धोका वाढू शकतो.
कौटुंबिक इतिहास: कुटुंबातील जवळच्या नातेवाइकांना किडनी कॅन्सर झाला असल्यास धोका वाढू शकतो.
कामाच्या ठिकाणी काही रसायनांचा संपर्क: काही विशिष्ट रसायनांच्या दीर्घकाळ संपर्कामुळे धोका वाढू शकतो.
किडनी कॅन्सरपासून बचाव करण्यासाठी काय कराल?
किडनी कॅन्सर पूर्णपणे टाळण्याची हमी देणारा कोणताही उपाय नाही. मात्र, काही आरोग्यदायी सवयींमुळे त्याचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
धूम्रपान करणं टाळा आणि धूम्रपान सोडण्यासाठी मदत घ्या.
वजन नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
संतुलित आणि पौष्टिक आहार घ्या.
नियमित शारीरिक हालचाल आणि व्यायाम करा.
ब्लड प्रेशर नियमित तपासा आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार तो नियंत्रणात ठेवा.
कामाच्या ठिकाणी धोकादायक रसायनांचा संपर्क येत असल्यास आवश्यक सुरक्षा उपाय वापरा.
लघवीत रक्त येणं, सतत वेदना होणं किंवा विनाकारण वजन कमी होणं यांसारखी लक्षणं दिसल्यास तपासणी करून घ्या.
प्रत्येक निरोगी व्यक्तीला किडनी कॅन्सरसाठी नियमित तपासणीची आवश्यकता असतेच असं नाही. तुमचं वय, कौटुंबिक इतिहास आणि इतर जोखीम घटक लक्षात घेऊन डॉक्टर योग्य सल्ला देऊ शकतात.
किडनीचे इतर आजारही ओळखणं महत्त्वाचं
किडनीशी संबंधित सर्व समस्या कर्करोगामुळेच होतात असं नाही. किडनीच्या आजारांमध्ये अचानक होणारा किडनीचा बिघाड (अक्यूट किडनी इन्ज्युरी) आणि दीर्घकालीन किडनीविकार (क्रॉनिक किडनी डिसीज) यांचाही समावेश होतो. दीर्घकालीन किडनीविकाराच्या सुरुवातीच्या टप्प्यांत अनेकदा लक्षणं जाणवत नाहीत. आजार वाढल्यानंतर थकवा, पायांना सूज येणं, त्वचेला खाज सुटणं, मळमळ किंवा उलट्या होणं, स्नायूंमध्ये गोळे येणं आणि श्वास लागणं अशी लक्षणं दिसू शकतात.
मधुमेह, हाय ब्लड प्रेशर किंवा किडनीविकाराचा इतिहास असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित तपासण्या करणं महत्त्वाचं आहे. रक्तातील क्रिएटिनिन, ईजीएफआर आणि लघवीतील अल्ब्युमिन यांसारख्या तपासण्यांमधून किडनीच्या कार्याविषयी माहिती मिळू शकते.
थोडक्यात सांगायचं तर, लघवीत रक्त दिसणं, विनाकारण वजन कमी होणं किंवा सतत वेदना जाणवणं यांसारख्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका. वेळीच तपासणी केल्यामुळे आजाराचं कारण समजण्यास आणि योग्य उपचार सुरू करण्यास मदत होऊ शकते. स्वतःहून निदान करण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणं हाच सर्वात योग्य मार्ग आहे.
➤ वाढवा आपला व्यवसाय / वेब पोर्टल्स करिता इथे क्लिक करा.Call :- 9890 546 909.
